him-loader

Uçsuz Bucaksız Azınlık

Sergiler
Paylaş:

Kiminle: Kerem Erginoğlu, Vardiya projesi küratör ekibi ve katılımcıları
Ne zaman: 2018

24 – 30 Eylül 2018 tarihlerinde 16. Uluslararası Mimarlık Sergisi Venedik Bienali Türkiye Pavyonu Vardiya projesi kapsamında “Uçsuz Bucaksız Azınlık”* isimli bir atölye gerçekleştirdik. 10. Vardiya olan atölye için Kerem Erginoğlu ile birlikte, sosyal ve toplu konut konusunun geçmişini ve bugününü araştırıp tartışan ve geleceği hakkında fikirler üretmeyi amaçlayan bir çalışma kurguladık. Bugüne kadar konut meselesi üstüne derneğimize gelen birkaç sınırlı talep haricinde bir çalışma yürütmemiştik ancak bu uzun bir süredir üzerinde çalışmak istediğimiz bir konuydu. Türkiye Pavyonu’nun kuratörü Kerem Piker’in önerisi ile şekillendirdiğimiz atölye, konu üzerine dernek olarak düşünmemize, araştırma yapmamıza ve sorular sormaya başlamamıza vesile oldu. Atölye konusunun şekillendiren temel örnek ise İtalyan Mimar Giancarlo De Carlo’nun Venedik’in Mazzorbo adasında yaptığı sosyal konut projesi oldu. Şubat ayından itibaren başladığımız araştırmaların Vardiya ile sınırlı kalmayıp, konu hakkında ileride de devam etmeyi düşündüğümüz üretimler için bir öğrenme ortamı oluşturmasını hedefledik.

Atölye öncesinde iki ayrı yol ile sorularımızın cevaplarını aramaya başladık. Bu yollardan ilki konut meselesinin geçmişi ve bugünü hakkında, Giancarlo de Carlo’nun söylemleri ve konut üretim pratikleri üzerinden yola çıkarak, konut meselesi ile ilgili yazılı kaynaklara erişmek oldu.  Bu kaynaklar hem bizim öğrenmemiz ve daha çok soru üretmemiz için önemliyken atölye esnasında da katılımcılarla paylaşacağımız bir okuma paketine dönüştüler. Bu paket Giancarlo De Carlo’nun ve başka yazarların metinlerinden pasajlar ve Carlo’nun yaptığı işlerin zaman çizelgesinin yanı sıra dünya genelinden farklı konut örnekleri için hazırlanan proje kartları ile beslendi.

Atölye öncesinde sorularımıza cevap aradığımız bir diğer yol ise doğrudan temaslar kurmaktı. Konu hakkında farklı uzmanlıkları olan kişilerle yaptığımız konuşmalar video röportajlara dönüşerek belgelendi. İhsan Bilgin mimarın konut ile ilişkisinin doğduğu Sanayi Devrimi’nden günümüze kadar izlediği yolu dünyadan ve ülkemizden örneklerle besleyerek günümüzdeki durumu anlamamıza yardımcı oldu. Ersen Gürsel Türkiye’de konut politikalarının gelişimi ve mimarların konuya yaklaşımlarının tarihsel gelişimini anlatırken, kendi üretimlerinden örneklerle de konuyu zenginleştirdi. Tolga Bıyıklıoğlu konutun bir metaya dönüşmesi ile birlikte pazarlama ve yatırım ilişkileri üzerinden ülkemizde konut üretimi ve mülkiyetinin dinamiklerini ışık tutmaya çalıştı. Alastair Parvin arsa-konut-finansman ilişkileri üzerinden mevcut durumu eleştirirken, yeni teknolojiler ile konvansiyonel üretim örgütlenmelerinin harmanlandığı daha demokratik ve katılımcı bir konut üretim ortamının mümkün olabileceğine dair görüşlerini aktardı. Kemal Özmen ve Assemble ile yapılan görüşmelerde ise farklı coğrafyalarda gerçekleşen sivil örgütlenme yapıları olarak kooperatifler ve ortak mülkiyet yapıları üzerine tartışıldı. Alberto Chechetto ve Giancarlo de Carlo Associati ile gerçekleştirilen röportajlarda ise atölyenin temel örneği olarak ele alınan Giancarlo de Carlo’nun konut projelerinde izlediği katılımcı yöntemleri irdelendi. Bütün bu üretimleri, Vardiya öncesi katılımcılarla da paylaşarak, katılımcıların atölyeye hazırlıklı gelmesini ve bu birikimi daha ileriye götürmeyi hedefledik. Hazırladığımız video röportajları buradan izleyebilirsiniz.

Vardiya öncesi yapılan okumalar, röportajlar ve katılımcıların kolaj üretimleri üzerine yapılan konuşmalarla başlayan atölyede, Tarsha Finney’in “biriciklik” yerine uygulanabilir olmayı hedefleyen yenilikçi konut projeleri, Alastair Parvin’in Wikihouse üzerinden konut üretimi ile finansmanı ve Rusty Smith’in Rural Studio mimarlık eğitimi ve pratiği anlayışı ile 20k Evleri projesi üzerine yaptığı sunumlar tartışmaları zenginleştirdi. Katılımcılardan Isra Assaf’ın Filistin’de yaşadığı Nahr El Bahred mülteci kampının yeniden inşası üzerine sunumu da konuya insani durumlar üzerinden dikkat çeken bir paylaşım oldu. Katia Truijen ve Melike Altınışık’ın Bienal’in genel teması ve amacı ile kendi işlerinden kesitler sunduğu sanal yuvarlak masa konuşmalarının yanında, Juhani Pallasmaa’nın sanat-mimarlık ilişkisi ve deneyimleme yolları üzerine yaptığı etkileyici sunumlar Vardiya ekibinin atölyeye verimli katkıları olarak kayda geçti.

Dünya’nın farklı üniversitelerinden gelen 9 mimarlık öğrencisinin tüm tartışmalara ve üretimlere doğrudan dahil olduğu ve çalışmayı sahiplenerek yürütücü-katılımcı pozisyonunu tersine çevirdikleri Uçsuz Bucaksız Azınlık atölyesi, katılımcıların Vardiya’yı incelemeye gelen uluslararası ziyaretçilerle sosyal konut üzerine yaptıkları kısa röportajlarla devam etti. Yapılan röportajlar, atölye sonunda 1.5 saatlik bir videoda birleştirildi. Katılımcıların tartışmalardan çıkan konu başlıkları üzerinden hazırladıkları soru kartlarını video ile eşleştirerek oluşturdukları zaman çizelgesi ise Vardiya’nın 10. Atölyesi Uçsuz Bucaksız Azınlık’ın kalıcı sergisine yerleştirildi.

Atölye öncesi ve sırasındaki verimli çalışma ortamına vesile olan Vardiya projesi ekibi ve Kerem Erginoğlu’na, emekleri için katılımcılara ve desteği için ise Aspen Yapı ve Zemin’e çok teşekkür ederiz.

Atölyenin fotoğraf albümüne buradan ulaşabilirsiniz.

Atölye hakkında ayrıca T24, Manifold web siteleri ve Arredamento Mimarlık dergilerinde yazılar yayımlanmıştır.

*Kesmeşeker dinleyicileri için Cenk Taner’in kullandığı sıfat

“Onlar ki uçsuz bucaksız azınlıktır, onlar kaç değil kimdir.”

Katılımcılar: Duygu Gökoğlu, Eda Bozkurt, Elif Erez, Elif Ezgi Öztürk, Erkin Yaşar Çerik, Ferhat Çerkeş, Israa Assaf, Ronay Barış Civas, Sinan Birsel, Utku Karakaya, Herkes İçin Mimarlık (Dilara Kara, Elif Tan, Emre Gündoğdu, Merve Gül Özokcu, Sarper Takkeci) + Kerem Erginoğlu